Ekonomi

Bakan Fidan, canlı yayında dış politika gündemini değerlendirdi

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD ile İran arasında anlaşmaya varılması için çalışmaların sürdüğünü belirterek, böyle bir mutabakatın yalnızca Hürmüz Boğazı'nın açılması açısından değil, küresel finansal krizlerin etkisinin azaltılması bakımından da önem taşıdığını söyledi. Fidan, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin bir araya gelerek sorunları görüşmesinin, meseleler çözülemese bile daha büyük krizlerin önüne geçilmesi açısından son derece önemli olduğunu ifade etti.

21 Kasım 202616 dk okuma0 yorum
Bakan Fidan, canlı yayında dış politika gündemini değerlendirdi
Haberi dinle
Özet hazır
Reklam Alanı · 728×90

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD ile İran arasında bir anlaşmaya ulaşılması amacıyla girişimlerin devam ettiğini belirtti. Fidan, böyle bir mutabakatın sadece Hürmüz Boğazı'nın açılması bakımından değil, küresel finansal krizlerin etkisinin bir ölçüde hafifletilmesi açısından da önem taşıdığını, savaşın oluşturduğu ekonomik yükün birçok ülke açısından her geçen gün daha ağır hale geldiğini dile getirdi.

Fidan, TGRT Haber'in canlı yayınında gündeme ilişkin soruları yanıtladı. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Çin'de gerçekleştirdiği üçlü buluşmayı değerlendiren Fidan, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi çerçevesinde üç liderin bir araya gelmesinin önemli olduğunu söyledi.

Fidan, ekonomik, siyasi, teknolojik ve sosyal olmak üzere pek çok güç unsurunun sürekli değiştiği ve farklılaştığı bir uluslararası sistem içinde bulunulduğuna dikkat çekti. Birleşmiş Milletlere (BM) kayıtlı yaklaşık 200 ulus devlet bulunduğunu aktaran Fidan, "Bunların yaklaşık 140'ını olağan işlevlerini yerine getiren devlet olarak değerlendirirsek, 2.

Dünya Savaşı'nın hemen ardından kurulmuş ve yalnızca 55 kayıtlı devlet için geçerli olan hegemonik sistemin bugün artık çok fazla sonuç vermediğini görüyoruz." değerlendirmesini yaptı. Fidan, Trump yönetiminin göreve gelmesiyle ABD'nin mevcut küresel stratejisini yeniden incelemeye başladığını ve 2. Dünya Savaşı'ndan bu yana üstlendiği bazı rolleri değiştirme yönünde karar aldığını anlattı.

ABD'nin geleneksel olarak müttefikleriyle birlikte hareket eden bir konumda bulunduğunu ve bu yaklaşımın müttefiklerine istikrar sağladığını belirten Fidan, Washington'un "bu görevden çekiliyorum" mesajı verdiğini söyledi. Fidan, "Amerika'yı Yeniden Büyük Yapalım (MAGA)" sloganına gönderme yaparak, ABD'nin "önce Amerika" politikası doğrultusunda ittifaklarıyla ilişkilerini yeniden değerlendirdiğini ve bütün yükü kendisinin üstlenmemesi gerektiğini savunduğunu ifade etti.

Bu konunun NATO'da da gündeme geldiğini anımsatan Fidan, ABD'nin geçmişteki gibi Avrupa güvenliğinin sorumluluğunu üstleniyormuş izlenimi vermemeye başladığını belirtti. Trump, Şi ve Putin'in buluşması önemli Fidan, ABD, Çin ve Rusya liderlerinin bir araya gelmesine ilişkin şu ifadeleri kullandı: "Bu üç ülkenin belirli meseleleri görüşmek üzere bir araya gelmesi gerçekten önemli.

Neden önemli? Mevcut krizlere çözüm üretme bakımından çok etkili bir yöntem olmasa da daha kötüye gitmesine yol açacak bir niyet veya açıklama ortaya koymuyorlar. En azından bir araya gelerek 'mevcut durumu daha kötü hale getirmeyeceğiz, nasıl daha iyi hale getirebiliriz' diye konuşuyorlar.

Bunun daha iyi yapılabilmesi için menfaatlerin ortaklaşması gerekiyor. Çıkarların buluşması gerekiyor." Nükleer meseleyle ilgili bir şey yapılıp yapılamayacağı konusunda bir üst ilke ortaya koyduklarına işaret eden Fidan, "Dolayısıyla nükleer silahlar hakkında dile getirdikleri bir yaklaşım var." dedi. Fidan, geçmişte de benzer görüşmeler yapıldığını hatırlatarak, "Bu bir sonuca ulaşır mı?

Buradan bir girişim doğar mı? Bunu görmek gerekiyor ancak kişisel değerlendirmem, bunu devletin resmi görüşü olarak söylemiyorum, buradan çok ileri bir adım çıkmayabileceği yönünde. Obama döneminde de nükleer enerji ve nükleer silahsızlanmayı merkeze alan 4-5 küresel toplantı yapılmıştı.

Biz de bunlara katılmıştık. Fakat bu dönemde böyle bir çalışma yapılabilir mi bilmiyorum. Açıkçası bunu pek öngörmüyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Görüşmede dünya ticaretine ilişkin başlıkların da kapsamlı biçimde ele alındığını belirten Fidan, "Uluslararası Ceza Mahkemesinin bir aşamada 'yetkisini aşıyor, görev alanının dışına çıkıyor' şeklindeki hafif veya ağır eleştirilere o masada maruz bırakılması şu yaklaşımı gösteriyor: 'Uluslararası aktörlerin irili ufaklı oluşturduğu bir adalet sisteminden çok, biz üç ülke olarak haklı ve haksız kavramları üzerinden biraz daha ilerlemeyi tercih ediyoruz.'" ifadelerini kullandı.

Fidan, toplantıya iştirak eden meslektaşlarının aktardığı bilgilere göre çok ayrıntılı bir konunun görüşülmediğini belirterek, "Sonuçta bu üç ülkenin bir araya gelerek sorunları konuşması önemli. Daha önce de söylediğim gibi, sorunlar çözülemese dahi daha kötüye gidişi engellemek bakımından bu tür güçlerin, nükleer güçlerin bir araya gelip belirli meseleleri görüşmesi, müzakere etmesi ve birbirlerinin gözünün içine bakması fevkalade önemli." dedi.

Toplantının "Yalta Konferansı"na benzetilmesinin abartılı olup olmadığı sorusunu yanıtlayan Fidan, "Bence oldukça abartılı." karşılığını verdi. ABD'deki Kongre seçimlerinin sonuçları, İsrail'deki seçimler ve Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere ilişkin konuşan Fidan, boğazla ilgili sürecin devam ettiğini ancak sürecin belli bir tıkanma yaşadığının söylenebileceğini belirtti.

Fidan, taraflar arasında karşılıklı mesajların iletildiğini ve bazı taleplerin gündeme geldiğini kaydetti. ABD-İran mutabakatı küresel finansal krizlerin hafifletilmesi açısından önemli Fidan, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile görüştüklerini ve çabaların sürdüğünü belirterek, "İnşallah sonuç verir.

Biz de üzerimize düşeni yapıyoruz. ABD ile İran arasında sağlanacak bir anlaşma yalnızca Hürmüz Boğazı'nın açılması bakımından önemli değil. Esasen küresel finansal krizlerin bir miktar geriletilmesi açısından da önemli." ifadelerini kullandı.

Birçok ülkenin ekonomik açıdan son derece ciddi sıkıntılar yaşadığını vurgulayan Fidan, "Savaşın ve çözümsüzlüğün ortaya çıkardığı ekonomik yük, birçok ülke için her gün daha da ağırlaşıyor. Giderek çok yıkıcı sonuçlara doğru ilerliyor. Bu elbette siyasi açıdan sorunlu bir mesele.

Söylediğim gibi, herkes bir yandan bunu çözebilmek için gayret gösteriyor." diye konuştu. Fidan, ABD ve İsrail'deki seçim süreçleriyle ilgili şunları söyledi: "Burada İsrail'in merkezi bir rol üstlendiğini görüyoruz; daha doğrusu Netanyahu politikalarının hem İsrail'deki sonuçlarda hem de Amerika'daki sonuçlarda etkili olduğunu görüyoruz.

Normal şartlarda Amerikan sağının Trump'la birlikte ortaya koyduğu yeni projelerde, özellikle göçmenler konusunda ülke içinde bazı sorun alanları doğmuş olsa da 'Amerika'nın çıkarlarını savunuyorum' iddiası çerçevesinde pek çok konu halk açısından yönetilebilir görünüyordu. Ne zaman ki başka bir ülke adına vekil bir unsur gibi savaşa giriyorsunuz, o zaman kendi iddianızın en güçlü olduğu noktadan sorgulanmaya başlıyorsunuz.

Reklam Alanı · Yazı İçi 300×250

'Önce Amerika mı, önce İsrail mi?'" ABD dış politikasındaki yaklaşımın uzun yıllar boyunca Cumhuriyetçilerle Demokratlar arasında fark gözetmeksizin aynı olduğunu hatırlatan Fidan, şöyle konuştu: "Şimdi gelen ekip, özellikle Demokratlardan seçilerek gelen yeni ekip, Demokratların eski bakış anlayışını da reddeden bir ekip.

Savaşları kabul etmiyorlar. Orta Doğu'daki Gazze soykırımını çok iyi anlamış ve içselleştirmiş durumdalar. Buradaki ilkesizliğin doğurduğu ahlaki ve moral sorunları çok ciddi biçimde görüyorlar.

Amerikan sağının, özellikle yönetimin Amerika'yı merkeze almayan Orta Doğu politikalarına yönelik çok ciddi itirazları var. Bu durum, Netanyahu politikalarının etkilediği ve dokunduğu herkesi kendisiyle birlikte aşağı çekti. Bu normaldi, öngörülebilir bir sonuçtu." Fidan, söz konusu politikaların sürekli Gazze ve Orta Doğu'daki insanlara bedel ödettiğini, soykırımın yanı sıra halen insani yardımların ulaştırılamaması nedeniyle insanların yaşadığı acılara tanık olduklarını belirterek, "Buna doğrudan ya da dolaylı biçimde dahil olan, yardım eden bütün aktörlerin siyasi veya başka bir bedel ödediğini ve ödemeyi sürdüreceğini görüyoruz.

Gazze'de hayatını kaybedenlerin kanı, o anda soykırımı durduramayabilir ama dünyada bu kan çok şeyi değiştirecek. Biz bu değişimlerin yaşandığını görüyoruz." ifadelerini kullandı. ABD ile Türkiye arasındaki ilişkilere değinen Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Trump arasında liderler diplomasisine örnek oluşturabilecek çok güçlü bir ilişki bulunduğunu söyledi.

Fidan, kamuoyuna yansıyan veya yansımayan pek çok başlığın yönetildiğini ve bazı sorunların çözüme ulaştırıldığını dile getirdi. Özellikle ABD'nin Suriye ve Irak'tan çekilmesinin Türkiye'nin "terörsüz bölge projesi" açısından hayati önemde ve merkezi bir konu olduğunu vurgulayan Fidan, Suriye'de istikrarın gündeme taşınmasının ve sürdürülmesinin hem Türkiye'nin güvenliği hem de bölgesel istikrar bakımından son derece olumlu olduğunu ifade etti.

Irak'ta da Başbakan Ali ez-Zeydi'nin politikalarını desteklediklerini ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın kendisiyle görüştüğünü anımsatan Fidan, "Irak'ın milli bütünlüğü, birliği, güvenliği, istikrarı, kalkınması ve insan hakları bizim büyük önem verdiğimiz konular. Bunlara desteğimizi sürdüreceğiz ve Ali Zeydi'nin bu alandaki projelerini de destekliyoruz." dedi.

Fidan, bu başlıkta da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump'la yakın işbirliği içinde olduğuna dikkat çekerek, Kafkasya'daki gelişmeler, Rusya-Ukrayna Savaşı'nda ateşkese ulaşılması ve Afrika Boynuzu'nda yaşananlar gibi önemli gündemlerin bulunduğunu söyledi. "(ABD'de) Yasalaşan konularda yönetimin yetkisi bulunmuyor, hareket alanı oldukça sınırlı" İkili ticaret hacminin artırılması ve savunma sanayisindeki engellerin kaldırılması konusunda değerlendirmelerde bulunan Fidan, "Yönetimin yetkisine dayanan bazı geciktirmeler söz konusuydu.

Şimdi bunların ortadan kalktığını görüyoruz; uzun süredir verilmeyen bazı mühimmat alımlarına ilişkin konularda ilerleme var. Ancak yasalaşmış meselelerde, bildiğiniz gibi, yönetimin yetkisi bulunmuyor ve hareket alanı çok sınırlı." dedi. Fidan, kanunla ilgili başlıklarda çeşitli uygulama maddeleri bulunduğunu ve bu alanlardaki engelleri aşmaya çalıştıklarını belirterek, "Aslında siyasi irade ortaya konuldu, bunun üzerinden 1,5 yıl geçti.

Sayın Trump ve Sayın Erdoğan bir araya geldiklerinde 'bu konu bitmeli, kapanmalı ve gündemimizden çıkmalı' dediler. Buna kimse anlam veremiyor." ifadelerini kullandı. Bu politikanın ABD'nin çıkarına olmadığını vurgulayan Fidan, "Bu, Türkiye'yi Amerika'nın savunma işbirliğinin dışına itmek isteyen ve Türkiye'nin bulunduğu bölgede kendi çıkarını sağlamak isteyen, tahmin edilebilecek networklerin Amerika'daki faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan bir durum.

Aksi halde Rus savunma sistemlerini satın alan pek çok ülke var. Amerika bunların hangisine CAATSA uyguladı?" diye konuştu. Fidan, Türkiye'nin bölgede sergilediği duruşun, iradenin, ilkelerin ve savunduğu değerlerin, başta İsrail olmak üzere bölgedeki bazı güçleri memnun etmediğinin altını çizerek, "Amerika nezdinde çok büyük bir lobi faaliyeti yürütüyorlar.

Bu mesele bir bakıma lobi savaşına dönüşmüş durumda." dedi. İsrail ve Yunanistan lobileri ABD'de yerel siyaseti etkiliyor "Önce Amerika mı, önce İsrail mi" tartışmasına değinen Fidan, "Amerikan siyasetinde lobilerin önemli olduğunu biliyorsunuz. İsrail lobisi ve Yunan lobisi devreye giriyor, çeşitli çalışmalar yürütüyorlar.

Yerel siyaseti etkiliyorlar. Yönetim düzeyinde bu konuda bir irade var. İnşallah bu meseleyi aşacağız.

Bu konuda biraz sistemli ve disiplinli ilerlemek gerekiyor. Biz de elimizden geleni yapıyoruz." ifadelerini kullandı. Türkiye'nin bölgesel ve uluslararası platformlara katılımı ile yürüttüğü görüşmelere ilişkin konuşan Fidan, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dış politika vizyonuna atıf yaparak, "Bölgemizde gerçekten sorun çözecek, sırf kurulmuş olmak için değil işlevsel olması ve sonuç vermesi amacıyla oluşturulacak, daha önce denenmemiş yöntemleri deneme konusunda çok şükür gerçekten iyi bir performans sergilediğimizi düşünüyorum." dedi.

Fidan, Mekke Savunma İttifakı, Bölgesel 4'lü ve Gazze 8'li grubu gibi oluşumların daha önce bulunmadığına dikkat çekti. Bu ülkelerin artık işbirliği sayesinde az ya da çok ilerleme kaydedilebildiğini gördüklerini söyledi. Türkiye'nin pek çok stratejik havzanın kesişiminde yer aldığını belirten Fidan, bu bölgelerin tamamının dinamik coğrafyalar olduğunu ve çeşitli krizlerin ortaya çıkmasına elverişli alanlar barındırdığını dile getirdi.

Her bir bölgeye yönelik stratejik vizyon ve mekanizmalar geliştirilmesi gerektiğini ifade eden Fidan, bölgesel sorunlara sahip çıkma kapasitesi bulunan Türkiye'nin krizler ortaya çıkmadan önce bunları öngörmek ve gerekli mekanizmaları devreye sokmak için çalıştığını vurguladı. Türkiye'nin gücünü barışın tesisi için kullanması onu aranan bir aktör haline getiriyor Bölgedeki krizler büyümeden önce neler yapılabileceği üzerinde çalıştıklarını belirten Fidan, "Türkiye'nin sahip olduğu gücü ve etkisini sürekli barış, istikrar ve refah oluşturmak için kullanan bir aktör olması, onu gerçekten sürekli aranan bir aktör haline getiriyor." dedi.

Fidan, Türkiye'nin ortaya koyduğu dış politika kavramlarının ve ifadelerinin başka coğrafyalarda da kullanılmaya başlandığını belirterek, "Bölgesel sahiplenme, kendi sorunlarımızı kendimiz çözmeliyiz sözlerinin artık Avrupalı liderler tarafından da kullanılmaya başlandığını görüyoruz." ifadelerini kullandı. Türkiye'nin kapasitesine ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın uzun yıllara yayılan liderliğine işaret eden Fidan, AK Parti hükümetlerinin arka arkaya iktidarda bulunmasının kadrolarda süreklilik sağladığını ve bunun çok önemli olduğunu söyledi.

Fidan, bölgedeki aktörlerle çeşitli görevleri dolayısıyla 20 yıldır tanıştığını belirterek, bunun kendisine önemli bir avantaj sağladığını kaydetti. Türkiye gibi bir ülkede bu kadar uzun süreli bir iktidarın bulunmasının yalnızca Türkiye açısından değil, bölge bakımından da büyük bir nimet olduğunu ifade eden Fidan, ortakların iyi olduğunu ancak yönetilmesi gereken sorunların da bulunduğunu dile getirdi.

Fidan, bunun farklı kültürleri, yaklaşımları ve mekanizmaları anlamaya dayalı bir bakış açısına sahip olmayı gerektirdiğini belirterek, "Meydan okumalar büyük ancak çok şükür şimdiye kadar ne bölgedeki ne de küresel ölçekteki yaşamsal krizleri büyük ölçüde ülkemize yansıttık. Aksine, daha ön alıcı bir tutum sergileyerek elimizden geleni yaptık. Bundan sonra da yapmaya devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu. (Sürecek)

#Güncel#Haberler
İlginizi Çekebilir
Yorumlar (0)
0/500

Yorumlar editör onayından sonra yayınlanır.

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yapın.